محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )

97

شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )

و مشركان مكه ، پيش از ابلاغ پيام قريش به پيامبر صلى الله عليه و آله مبنى بر عدم قبول امان وى و گرد آوردن نيرو براى جنگ بوده است كه از حديث پيش گفتهء ابوهريره در مورد فتح مكه ، چنين برمىآيد ؛ زيرا در آن حديث ، مىگويد : قريش جمعى را از هر سو گرد آوردند و با خود گفتند : اينان را جلو مىفرستيم ، اگر كارى از پيش بردند ، ما با آنها خواهيم بود و اگر بلايى بر سرشان آمد ، آنچه ( به عنوان تاوان ) خواستند ، به آنها مىدهيم . وقتى پيامبر صلى الله عليه و آله از اين اقدام قريش آگاهى يافت ، بنا به حديث ابوهريره ، دستور داد آنان را از دم شمشير بگذرانند . آنچه در حديث ابوهريره مبنى بر جنگ و كشتن صادر شده ، از جنگ مطرح شده در روايت ابن‌اسحاق قاطع‌تر و صريح‌تر است و تعبيرِ « آنان را از دم تيغ بگذرانيد » آمده است . پس در اينجا تأكيد بيشترى شده است و اگر اين دو خبر را به آنچه گفتيم ، حمل كنيم ، تضادى ميان آنها باقى نمىماند . نووى در پاسخ به امان دادنِ پيامبر صلى الله عليه و آله به كسانى كه وارد خانهء ابوسفيان شوند و كسانى كه سلاح بر زمين بگذارند و نيز امان دادن به‌امّ هانى ، مىگويد : اماندهى به كسانى كه وارد خانهء ابوسفيان شوند و آنها كه سلاح بر زمين گذارند و امان به كسانى كه در امان ام‌ّهانى باشند ، همگى بايد بر احتياط بيشتر و امان فزون‌تر نسبت به ايشان ، حمل شود . از اين سخن چنين برداشت مىشود كه پيامبر صلى الله عليه و آله به همهء مردم مكه ، امان عام داد و آنهايى را كه وارد خانهء ابوسفيان شوند و يا سلاح بر زمين بگذارند و نيز پناهندگان به ام‌ّهانى را نيز امان ويژه داده است . احتياط بيشتر در اماندهى به اينان ، تنها در حالتى است كه پيامبر صلى الله عليه و آله به همهء مردم مكّه امان عام داده باشد و در عين حال به كسانىكه وارد خانهء ابوسفيان يا خانهء حكيم شده‌اند يا وارد مسجدالحرام گشته ، يا سلاح بر زمين گذاشته‌اند ، امان ويژه داده باشد و اين چيزى است كه از مجموع اخبار پيش گفته در اين باره برداشت مىشود و كسانى از مردان و زنان هم در اين ميان و به دليل جناياتى كه مرتكب شده بودند ، استثنا گرديدند . نووى در پاسخ به اينكه ( حضرت ) علىبن ابىطالب [ عليه السلام ] قصد كشتن دو مردى را داشت كه ام‌ّهانى به آنها پناه داده بود ، مىگويد : قصد كشتن دو مردى كه ام‌ّهانى پناه داده